04 July, 2009

No.52: Lengzem vrs Pathian hla

Tuntum pawh a trhing ring leh mai teh ang.Hei hi 7th August, 2006 khan misual.com ah ka post tawh a, a ngai ngaiin ka blog ah hian ka han post nawn leh e. Summer holiday kan nei bawk a, thla khat leh a chanve vel zet hnuah ka update leh theih chauh hmel. Zin hawn ah blog anlo block tawh loh ka beisei.

LENGZEM VRS PATHIAN HLA
Tunlai kan mizo zaithiam lar tak tak lengzem hla sa thin ten Pathian hla an han sa ta tliar tliar a, chutah lengzem hla an sak theih tawh loh thu sawiin an han tuihnih zel bawk a. Pianthar avanga lengzem hla ka sa thei tohlo antih avanga dem ngawt chi anni lova, chutiang bawkin piangthar tawh pawhin lengzem hla lo sa ta pawh nise dem chi anni chuang lo.

Tin, hun reiah lengzem hla bawk anlo sa leh anih pawhin keichu ka hrethiam reng mai. Pathian leh anmahni mimal inkar thu ani miau a. Mitinin Pathian kan rinna level a inang miau lova chutiang bawkin kan mizia, ngaihdan leh thlir dan a inang thei miau lo alawm.

Mizo culture-in a ken tel chu a huhova thil tih hi ani. Chumai bakah mite tih anga ti ve tur a intihluihna tel thin hian min ti luhlul zual mai mai niin ka hre ve thin. Mahse rinna hi ‘personal relationship’ ania, midang an tel ve lo. Pathian leh mimal inkar ani. Ka tan ’sual’ a ka ngaih miau chuan lengzem hla sak loh theih chu a tha lutuk tlat. Rinna a thanlenna zel ani. Amaherawhchu, mimal tan sual anih avang ngawt in midang tan sual ani ve kher lo thei tih hi pawm thiam tha ve mai maiin ka hria.

Kei pawh ka pianthar tirh chuan lengzem hla ka ngaihthlakin ka inthiamlo tlat zel mai a, ka rinna thanlen na a min daltu ani tih ka hriat avangin ka ngaithla lo mai ani. Heng hi mi min hriatpui theih chi anilo, keiman ka thinlung chhungrilah ka hre kiau a, ‘decision’ pawh keima siam ngei tur ani a siam pawh ka siam reng ani.

Kum tam tak alo liam ve ta a, tunah chuan lengzem hla ka ngaithlak pawh hian inthiamlohna leh sual riau a hriatna ka nei hran tawh lo. Avang chu lengzem hla ka ngaihthlak hian ka rinna a khawih buai phak tawh lo ani ti ila a sual lovang. A chang phei chuan a hla thu khan Pathian lam hawi riau a a atan liau liau ni a ngaihthlak chang ka nei bawk.

Amaherawhchu, keiin a sual lova ka ngaih avangin midang zawng zawng pawhin a sual lova ngai ve ngawt turah chuan ka dah lo. Thenkhat tan sual ani anga, thenkhat dang tan sual anilo mai. Kan rinna thanlenna kawnga kan mamawh ang zelin mimal tin hnenah a sual/suallo turin Pathianin min hriattir ah ka ngai.

Thian pakhatin a sawi kala hriat ve reng chu, carrom (board) pen hi sual ah ka ngai a ti ve tlat. Avang chu han pen khan penluh mai tum lovin midang sa tihchhiat tel pah kha kan tum ani si a, midangte tan a rilru thalo put na ani ati ve tlat. Khatih lai khan ka tan carrom pen hi sual a ka ngaih ve kher loh avangin ka inkhel thova, pen lo turin min phutin min tilui lem lova, a inkhel lo ve mai ani.

Khami hunlai kha a kalsan ve tawh nge sual ah ala ngai chhunzawm zel phei chu ka hre zui tawh lo. Heng te bakah hian thil dang dang ani thei ang. Kan rinna min ti thuanawp thei tu hrechiang ber tu chu keimahni bawk kan ni.

Mahse thil dang awm thei leh chu, kan thinlunga chhia leh tha hriatna haider luih hi a ani (hei hi kan zawm zawk tlangpui). Pathianin tuna kan thiante nen kan in be bawrh bawrh ang hian ‘aw’ in ka tana tha leh thalo chiang deuhin minlo hriattir lo. Mahse eng thil pawh nise chhia leh tha hriatna hmanga mimalin inthiamlohna riau kan neih pawh a kan haider a kan tih luih tlat thin hian ani kan nunin nghawng a neih thin ni.

Vawihnih..vawi thum kan haider a kan tihluih hnu ah phei chuan a awlsam zual chho zel a. Vawi engemawzat haider luih hnuah phei chuan inthiamlohna leh sual a ngaihna a bo thak thei.

Chuvangin, piangthar in lengzem hla sak hi a pawilo ani ti an awm pawhin pawmlo tawk an awm anga, a pawi ani ti an awm pawhin pawmlo tawk chu kan awm tho tho dawn. Tichuan midangin an tih ve leh ve lohah buai tam lo ila, Pathianin mimal tinte a kan zawm tur min hriattir zawm phawt mai hi a pawimawh ber chu ani. Pathianin ‘duhthlan theihna’ min pek pawimawh tak hi hmang thiamin dik taka hman tlan tum ila ava tha dawn em.

Engnge I ngaih ve dan le?

01 July, 2009

No.51: ** *Lanu

Blog leh youtube te helamah an block avangin update a har hle. Proxy ka hmang a, edit hleihtheih pawh a ni lo. Chuvangin edit vak ngailo kum 8 lai kal ta ami ka haichhuah ka han post mai mai ang e. A thumal thenkhat phei chu a ziak a fiah tawh lova, ka chhuchhuak dik lo maithei bawk. Ka ziah anilo tih minlo hriatpui dawn nia.


***LANU
A iang zo awm maw lanu zawng zingah;
Rose par iang a rimtui leng vel hi,
Aw tuar a har,i bahsam, i bawrkhang (chawrkhang?);
Vala'n mawi a ti a thlir vawng vawng
I rem lawm ni ka sawm che nuthaia'n.

Mahriak awm khawhar chang ni hian;
Ai ang a cham kan sul i hnu zawng te,
Rairah riang chan a na ka ti,
Engan ka lo tawn che tha Rengpui!
Nuih zai rel a har ngei kei ka tan,
I chuai dawn lo a riang val thinlaian.

Damna dawi a ni zaleng zawng tan;
A dawn ngai em val rual zingah lungdumtu,
Mahse khuanun a ruat lo nge kei ka tan,
Par ang a vul dawn e leng dang tawnah
Uai a chul a a chuai mai tur;
I pam hmai lua ka ti valmawia'n,
I rem lo maw ka ti hraileng chunan.

*Jaitley - iang a sakhmel dar ang tui luan,
En chim loh luite kiang ainawnpar;
Nau ang nui a i seih hian chhuihthangvala'n,
I tawn ah duh thu ai ang a sam thin:
"Siamtu ruat ni teh reng se ka tan", tiin.

Hraileng chun atan khuanu
Ruat reng em lo ni ka tan hian,
Urmila - a iang ti dawn ila;
A iang leh si lo zawlkhawpui lanu maw,
I chawi e ka ti i lenna tlangpui pawh;
I rem mai lawmni run lum nuthaia'n.

06 May, 2009

No.50: Ka Nu, ka lawm e

Tun chawlhni lo awm tur 10th May 2009 a 'Mother's day' (Nu ni) denchhen pahin ka post 50 na hi, ka nu min hmangaihna leh ka tan a hlutna te ziahchhuah nan ka dedicate ani.

Nikhua ka hriat theih tirh te atangin sikul kal tura kan unau a kan chhuah dawn tep a , ka nu in nitin kan lu chunga kut nghata min tawngtai ziah thin kha ka hrereng thin. Zingah kan unauvin kan han thova, hmai kan inphihfai a, thingpui in zawh a zirlai kan bih lailawk laiin ka nu'n zing chaw kan eitur leh 'tiffin' kan paitur buatsaihin rawng alo bawl thin a. Chutah, chumi ni a kan zir tur lekhabu kan ipeah kan han thlak kual a, uniform kan han ha leh te te a, tichuan chaw kan ei thin.

Sikul kal tura kan inpeih fel vek hnuah, room a khumah min thut dun tir ren rawn a, kan lu chunga kut nghatin Pathian hnenah min hlan ta thin ani. Kan tet te atanga hetianga min tawngtai ziah thin anih avangin kan len deuh hnu chuan ngaiah kan neih mai a. Khua reiah chuan kan insiam zawh a kan inpeihfel vek hnu ah, kan unau chuan khumah kan thu awt a, ka nu chu tawngtai tur in kan ko mai thin. Ka nu a damsam lohva, a hmanloh chang erawh chuan ka pa in tawngtaina a hmang thin thung.

Ka u thiante leh ka thiante hian min lo sawm ve ve thin a. Chhuah hmain kan tawngtai ziah thin ani tih hriain anni pawh chuan kan sitting room ah minlo nghak ve mai thin a, a chang chuan anlo tel ve lawp lawp thin bawk a. Tlai deuh chang khan a hrehawm thin, rilru kha a hmanhmawh zek zek duh khawp mai. Mahse, ka nu min kaihhruai danah tlai leh hma khan awmzia a awm vaklova, tawngtaina chu kan thulh phah ngai meuh lo. High School ka rah ve tak kum atang chiahin min chhunzawm pui talo chauh ani.

Tun hnuah hian, a inpekna leh taima taka kha leh chen tawngtaia min hlan leh min kaihhruai thin avang chiah khan tun dinhmun hi thleng chho thei niin ka inhria. Fa han neiin han ti ve tur ni ila, ka tlin ka ringlo takzet.
Ka nu mah nise, a tih tang tangna nun kha ka ngaisangin, entawn tlak tak nu kalo nei hi vannei ka inti hle.

Ka theihnghilh tawh loh tur dang leh pakhat chu, inkhawm a ngaih pawimawhzia kha a hmutu mai nilovin, a taka min zawm pui tu ani bawk. Naupang te kan nih atangin, kan unauvin zanah leh ruah sur hnuaiah pawh inkhawm turin biakinah kohhran inkhawm awm apiang deuhthawah min hruai ziah thin kha ani. Rinna lam a min kaihhruai alo tum ruh zia mawlh kha a hlu ka ti. Naupan lai chuan a hlutna hrethiam lovin ning thin hle mah ila, tun hnuah hian kawng dik min kawhhmuhtu anih zia hrechhuakin, ka nu min hmangaih zual tirtu alo ni ta. Ka nunkawng min kaihruaitu ani a, ka damchhungin ka theihngilh ngai tawh dawnlo ani.

Ka nu, entawn tur min hnutchhiah avang leh nun kawng dik mi kawhhmuh avangin ka lawm e!