28 April, 2009

No.49: Thang leh thar tan

Ka hlabu hlui

Tun kumtir ka haw chu, lekhabu leh thil hlui dang dangte a kum a kum tel ka khawih tawhloh ho ka haichhuak e ka tia. Lekhabu ho ka enna ah chuan tunhma a Pathian hla (mizo/sap/vai/nepali) hlabu hlui, kut ngeia ka ziah te ka hai chhuak nawlh mai a. Ka ngainat thin em emte leh biakin a lo sak ve thin leh female voice anga kanlo sak thin hlate anni hlawm a, lung a leng duh khawp mai.


Zai ngaina mi tak ka ni a, miten hla tha tak tak an han phuah hi chuan thiam ve dawn riauva inhriat hunlai hi a awm ve a. Chutiang hunlai vela hla ka phuah ve te chu chhuanawmlo zeta ka hlabu phek hnung lam chang pha tawka kalo dah ve ran mai ka hmuchhuak thar leh a. A ril em em hranlo, mahse haichhuah leh takah chuan ka hlut thar ta riu mai a. Avangchu, hla hi ka pian ahnu lamah pahnih pathum chiah 'keima phuah' tih tur ka nei ve ani. Ka hla phuah pakhat zawk phei chu biakina vawikhat ka sak bak ka tiri chhuak leh ngai tawhlo. Lekha a ziah chu tih riral mai a awl si a tiin ka blog ah hian zah pawh dawn lovin leh dahthatna nipah fawmin ka han post rawih e.

Hla tamtak karah chuan, 18th May 1995 a hla ka phuah hmasa zawk, Shillong YMA Madanriting Branch in "Nungchate humhalh" tih thupui hmanga hla inphuahsiak an huaihawt tuma ka thehluh ve ngei hi ani a. A grammar, thumal hman dan emaw a sentence structure a dik em tih lam pawh ka ngaihtuah lemlo. Kala hriat zawng chu, mizo dictionary nen inchhawp a harsa taka ka phuahchhuah ve liau liau ani, tih hi. A thluk erawhchu ka hlabu ah hian a solfa ka ziah telloh avangin ka hre mai tawh lo. Hemi tum hian pakhatna ka hauh nghe nghe - chupawh thehluttu dang an tlem vang mai mai ania :) A Aw B hi formal taka zir kala nei lova, school leh college ah lah Mizo subject kan neih ngailoh avangin heng mizo tawnga ka kutchhuak ve ngei te hi, mite angin a mizo in emaw a sap tawngin emaw thu leh hlaah sang velo mah ila, ka hlut thar takzet ani.

THANG LEH THAR TAN
1. Chung khuanu leng ruatsa khawvel lungdumtu;
Hringmi zaleng zawngte thinlai hnemtu,
Siahthing leh mau, nungcha leng hlimna,
Hringmi zalengte chawlhna siahthing hlim.

An vullai thliak lovin khuarei atan,
Hram thiam va tinrengte dam reng turin;
Thang leh thar ten thinlai rukah vei ve in,
Venghim zel ang, siamtu kutchhuak.

2. Hril thiam ila tukloh ram fan chang hianin,
Kan tan an hlutnate chawisang thiamin;
Keini lungmawl hnam chem hmang zawng ten,
Siahthing leh mau, ramsa leh sirvate.

3. Dawnthiam leng ten tukloh ram vulloh hlauvin,
Leng zawngte min au ve vul reng turin;
Sik leh sa siamtu tukloh ram zawng,
An vullai thliak lovin thang leh thar tan.

Mizo ziak leh chhiar chu ABC thiam chuan in zirtir vak pawh ngai lovin mahniin ka thiam chho ve mai a. Mizo hawrawp inzirtir te chu nu leh pa te mawhphurhna tiin kan ngai maithei a, mahse ziak leh chhiar thiam zut zut ta chu A Aw B zirtir hran ngai lovah minlo dah pawh alo ni maithei. Kei lahin zawhna chang kalo hrelo ve bawk nen. A mak hle mai. Mizo hawrawp chungchang hi kalo ngaihtuah ngai meuh lova, tun tuma hetia blog a ka ziah mawlh mawlh lai hian formal taka zir ka nei hauh lova, a inziak pawh kala hmu hauhlo tih ka hrechhuak zawk mai. Thil tamtak hi 'granted' a lo lak hi a awl riau anih hi mawle. Khawnge, A Aw B chu ka inzir chawp angin, tah hian ka han ziakchhuak dawn chhin ange. Dik emaw chu? :)
A Aw B Ch D E F Ng H I K L M N O P R S T U V Z = 22

15 comments:

  1. i handwriting chu ka star!

    "Hum kare tere vandana" leh "Dheemi" i sa lai ka hre chak!!! :D Hindi nge Nepali a nih? Pathian hla a nih phawt hi chuan a rawn nalh nghal vek mai a ni.

    Hla phuah thiam te i lo ni maw? i van lo ropui em em. Hmel en hi chuan hla i sak thiamloh hmel nen nen... compliment a nih chu, i hmeltha tihna :-)

    Mizo formal dik taka zir lo ve si ah chuan kan van in thlau em emmmm. Ka zak chem chem mai hotunu, i va lo bawn bik ve :-(

    A dik hmel bawk e, i A Aw B chu :-)

    ReplyDelete
  2. "Pahnih chiah"....chiah ti reng reng suh, a chanve tak ngial pawh phuah tling lo kan awm hi... :D I lo ngan hle mai a, ngat ngat mai a...

    ReplyDelete
  3. Hotunu chu i phuah chhuak tha hle mai. Hetiang lamah pawh hian i lo duai lo hle mai tih a hriat theih. Nature leh enviroment lam hi Pi Lalsangzuali pawh khan a uar thin khawp a, hla a phuah phah nual bakah Khuangthli tih lehkhabu angah te khan a ziak chipchiar nasa thin khawp bawk a sin. Tin, zaithiam C.Luri pawh khian a tui hle bawk. Hetiang lamah hian kan hmeichhiate in fakawm thlawt ka ti.

    A AW B chu nangmah ang ve tho hi ka ni a. Mahse tet zual lai kha chuan kan zir ve ngei a. I ziah chhuah leh ka hriatdan erawh a inpersan deuh a:

    A Aw B Ch D E F G NG H I J K L M N O P R S T T(Tr or a hnuaia chhut-han) U V Z. =25 kan nei. English ABC ah hian 26 a awm thung a.

    Mizo Tawng pangngaia hman mang loh pahnih J leh G hi thlak ni thei se ka ti fo thin.

    ReplyDelete
  4. I ti tha hle mai. Keini, College thlenga Mizo zir tel reng pawhin kan thiam loh nen, hetianga i thiam hi i fakawm khawp mai. Bei zel rawh, i hla phuah pawh a nalh e.
    Mahse, i thuziakah hian, 'Avangchu' tih ka hmu. Hei hi, Mizorama seilian lo, Mizo naupang ni siin an hman ka hre zeuh zeuh. Kan thianpa, a pa sipai, a pension hnua Mizorama rawn awm ve chauh pawhin a hmang rim khawpa, 'Avangchu-a' kan ti!! 'A chhan chu' tih zawk tur a nih ka ring.

    ReplyDelete
  5. @Illu: Ka sa lai chu hria la,i inhlan nghal ang mole..hehe.Vai hla anih kha.English i hnehsawh dan ngaihtuahin Mizo ziak hi i thiam tel hi ngaihsanawm kalo ti viau che asin.Kei te chu a enga mah hre 'pucca' lo ve emm mai. :)

    @Luliana: 'ngan' i ron hmang a ka bo map mai :P Hla kha pahnih amo ka phuah ka tia, ka post hnuah a dang pakhat ka phuah ka hrechhuak leh a a hmingin pathum zawk anih chu kalo phuah. Ka phuah ang hi chu naupang te pawn an phuah thiam ang....ril lo raih2 ltks...a lem tlats hehehe

    ReplyDelete
  6. @Puia: Hotupa,nangni ang zo tawng thiam leh miril lo chhiar atan chuan nep hle mahse, min encourage na engah inzir chhoh zel nan hman ka tum tlat ania.
    A Aw B ka ziah chu ka rinthu atang mai ania :) G,J,N leh T(Tri) ka hmaih anih khi mawle. G leh J hi Mizo hawrawp ah alo tel ve reng ani maw? An tel velo amaw ka ti char char asin.

    @Zaia: Ekhai, hei thiampuipa ten ziah diklo te minlo tihdik saka ka lawm hle mai.Minlo hrilh zel dawn nia. I tidik ang, shillongah kum khat ka nih atangin kanla awm char char a.Zorama ka awm rei ber chu ka nausen laiin kum 1 leh puitlin hnuah 2003 kum khan thla 3 Aizawlah training ka neihin ka awm a. Ka training na centre ah chuan sap tawng chauh hman tur ani lehnghal! Reilo te te chamin ka zin ngun khawp thung.

    Shillonga seilian ho mizo tawng hman hi alo dang riau ni tur ani. 2003 khan ka u Aizawl civil hospitala a awm tumin ka zuk awmpui a. Kan piah lawkah chuan unau in awmpui ve tho hi an awm a. Kan innel deuh hnu chuan (tu huatthu nisuh se) "Mizo two emaw in nih kan tia", an ti. Mani lo maha lo intih Mizo ve nak alaiin :) Kan tawngkam chheh leh thumal hman a dang viau ani tih min hriatchhuah tir.

    Rawn zin changa fiamthu an thawh tamtak pawh hi ka manlo fo. Thiante an nuih zawh vek hnuah, fiamthu nihna bo thak khawpin,a awmzia inthlahrung takin ka han zawt ta pek thin anih kha!!! Mi nuih chak ve te. Khua hi a varlo thei teh asin!!! hehehe

    ReplyDelete
  7. zorock-a a thluk siam tir la, Mizo Idol hlapuiah tha ang chu..hmanah high sikulah mizo min laktira, hla lampang hi chu kan khek reithei rap..har thei latuk a.
    'Mizo harawp' tih khi 'Mizo hawrawp' tih tur..ehh

    ReplyDelete
  8. @Thinchhia: I ron soi dan chu, thiam tak tak emaw ka inti mai dawn alawm mole :) Harawp sipel kalo tidiklo palh ani mo. Ti lawmawm e, i ron point out a.

    ReplyDelete
  9. Thiannu leh! Heti hian Mizo tawng ziakah i inthlahrung maw? Mizorama khawsa ngai lo,A AW B zir lo lehnghal, zir aiin i thiam zawk tih hi ring takin ka puang e. Mizo tawng thiam loh intih changkan nana hmang ho hlap nan i blop hi ka duh e. A thluk hi siam a tha hle mai! Forest Deptt hoin an duh khawp ang! - muantea

    ReplyDelete
  10. @Muante, minlo encourage a i ti lawmawm lutuk. A thluk pawh ka siam ve ngei a, mahse YMA ah a copy ka thehluh daih avangin ka hre mai tawh lo. Tunah chuan a duh duhin mahni thluk2 in a sak theih ani mai :P

    ReplyDelete
  11. Tlai khawhnuah hian i pakhatna nih chu ka lawmpui che. A dang pawh phuah zel teh. I zai lai chu live in ka ngaithla chak kher mai a!!

    ReplyDelete
  12. Thnx Geminiboys. Zailai live a i ngaithla lo chu i vannei viau ania auh :)

    ReplyDelete
  13. E hiau, ka zin chhungin i thul khung tha i lophawrh ani maw! :-) Mizo tawng pawh i lo thiam hi le aw.I hla phuah ang khi phuahve dawn taila...ka thei lo !

    Mami, hlate lehzel i lo phuah thiam ani maw:-)

    ReplyDelete
  14. I thiam e, i thiam e, zir si lo-ah chuan i hla phuah pawh a mar zat mai. Ti zel rawh, insum suh.

    I A AW B chu Puian a correct tawh bawk a, sawi nawn ve lo mai ang.

    ReplyDelete
  15. @Mama :) phuah thiam pawh ka inti law. I zin rei eeem a, ka insum zolovin kalo post ta mai anih kha. I hla phuah tur nen phei chuan tehkhin chi pawh niin ka hre law....:)

    @Varte: Ka lawm e. Minlo fuih zel rawh o. Ka mamawh teh mai ania. Fuihpawrh ka awl phian lehnghal :)
    Tunah chuan A Aw B pawh Puia zarah ka thiam ve tawh e ;)

    ReplyDelete